|
|
บทความทางวิชาการ : การรักษาโดยการใช้ความเย็น
(Cryosurgery)ในสุนัข การรักษาโดยการใช้ความเย็นเป็นวิธีการหนึ่งที่ใช้ในการทำลายเนื้อเยื่อที่งอกผิดปกติที่ตัวสัตว์ เช่น กรณีเป็นก้อนเนื้องอกที่ผิวหนัง หรือพบบ่อยในบริเวณรอบๆทวารหนัก โดยเฉพาะในสุนัขเพศผู้ ในปัจจุบันมีเทคโนโลยีที่ดีกว่า การใช้ความเย็น ได้แก่ การใช้เลเซอร์ หรือการใช้รังสี เป็นต้น แต่เนื่องจากเครื่องมือดังกล่าวมีราคาแพงเป็นหลักล้านบาท ดังนั้นเครื่องมือเลเซอร์ในสัตว์ยังไม่มีการใช้อย่างแพร่หลายในประเทศไทย การใช้ความเย็นในการรักษาเนทื้องอกที่กล่าวมาข้างต้น เป็นวิธีที่ง่ายไม่เสียเวลามากในขณะดำเนินการ แต่มีข้อจำกัดในการบ่งใช้และต้องวางยาสลบในขณะทำการจี้ก้อนเนื้อนั้น การใช้ความเย็นที่อุณหภูมิ -20 C ( -4 F) สามารถทำลายเซลที่เราไม่ต้องการโดยใช้วิธีการ freezing โดยตรงต่อก้อนเนื้อนั้น การเกิดน้ำแข็งไปเกาะที่ก้อนเนื้อทำให้เกิดการทำลายเซลเนื้อเยื่อและทำลายชั้นผิวหนังที่เป็น lipoprotein ความเย็นจากเครื่องมือทำให้เกิดการห้ามเลือดไปในตัว ผลที่ตามมาจากความเย็นดังกล่าวทำให้เกิดการทำลายผนังหลอดเลือด เกิดเป็นเนื้อตายตามมา ทำให้ขนาดของก้อนเนื้อนั้นมีขนาดเล็กลง สารที่ให้ความเย็นที่นิยมใช้ ได้แก่ ไนโตรเจนเหลว ( Liquid Nitrogen ) ซึ่งจะมีจุดเดือดอยู่ที่ -195.8 C ( -320.4 F ) ทำให้สามารถใช้สารความเย็นนี้ในการพ่น ( spray ) เพื่อทำลายก้อนเนื้อ หรือ ใช้หัวจี้ความเย็นที่ก้อนเนื้อ ในการเตรียมตัวสัตว์ก่อนทำการใช้ความเย็นในการรักษา เพียงแค่ตัดขนรอบบริเวณรอยโรคและทำความสะอาดทั่วไป โดยไม่ต้องใช้วิธีทำความสะอาดแบบปลอดเชื้อ ( Sterile technique ) และบางครั้งหากรอยโรคมีขนาดเล็ก เส้นผ่าศูนย์กลางไม่เกิน 2 มม. เราสามารถทำการจี้ไม่ต้องวางยาสลบทั้งตัว ใช้เพียงยาซึมสงบประสาทหรือให้ยาชาเฉพาะที่ก็ได้ ด้วยเหตุที่การใช้ความเย็นในการรักษาเนื้องอกไม่ต้องใช้เทคนิคปลอดเชื้อทำให้เป็นข้อบ่งใช้ในการรักษาเนื้องอกบริเวณปากและเนื้องอกรอบๆบริเวณก้น ในบางครั้งอาจใช้ความเย็นในการรักษาเนื้องอกหรือ cyst ที่บริเวณเปลือกตาได้ด้วย ส่วนข้อห้ามใช้ความเย็นในการรักษานั้น คือ ไม่ใช้รักษาเนื้องอกชนิด Mast cell ซึ่งเป็นเนื้องอกที่พบได้บริเวณผิวหนังเพราะเนื้องอกชนิดนี้จะหลั่งสาร Histamine และ Heparin ซึ่งสารเหล่านี้จะทำให้เนื้อเยื่อบริเวณที่ทำการรักษาอักเสบและลอกหลุดเป็นวงกว้างกว่ารอยโรคมาก และข้อห้ามใช้อีกอย่าง คือ เนื้องอกที่กินลึกไปถึงกระดูกเพราะว่าในกระดูกจะมีน้ำเป็นส่วนประกอบน้อยทำให้ความเย็นที่ใช้ในการทำลายเนื้อเยื่อไม่สามารถกระจายไปทั่วถึง และอีกประการที่สำคัญคือสารที่ให้ความเย็นที่ใช้ทั่วไป คือ ไนโตรเจน จะสามารถเข้าไปในกระแสโลหิตได้โดยผ่านทางรูพรุนของกระดูก และสารให้ความเย็นนี้จะเข้าไปถึงหัวใจห้องล่างขวาและจะไปทำให้หัวใจหยุดเต้นได้ จากประสบการณ์ของการเป็นสัตวแพทย์ มักพบ case ดังกล่าวที่บริเวณก้นมากที่สุด คือ การเกิดเป็นก้อนเนื้องอกกลมๆ นูนออกมาบนผิวหนัง และพบว่าฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนของเพศผู้เป็นสาเหตุโน้มนำให้เกิดเนื้องอกชนิดนี้ เรียกชื่อว่า Perianal granuloma มักเป็นเนื้องอกธรรมดามากกว่าเป็นเนื้อร้าย แต่มีหลายรายเหมือนกันที่เจ้าของเข้าใจผิดคิดว่าเป็นเนื้องอกชนิดดังกล่าว พามาใช้เราจี้เพื่อแก้ไข แต่กลับกลายเป็นไส้เลื่อน เพราะเป็นก้อนตุงที่บริเวณก้นเช่นกัน เราเรียกชื่อโรคว่า Perineal Hernia การเกิดไส้เลื่อนชนิดนี้คือผนังกล้ามเนื้อบริเวณทวารหนักไม่แข็งแรง สุนัขมีอาการท้องผูกมานาน การเบ่งอุจจาระนานๆ ทำให้เกิดการฉีกขากของกล้ามเนื้อ ทำให้กระเพาะปัสสาวะออกมาตุงในบริเวณดังกล่าว ต้องรีบทำการผ่าตัดแก้ไขโดยการดันกระเพาะปัสสาวะเข้าไปที่เดิม นอกจากนี้การเกิดเนื้องอกชนิด mast cell คือเนื้องอกที่ทำให้ผิวหนังตรงนั้นอักเสบ แดง บางตัวเหมือนมีน้ำเหลืองไหล มักพบได้ทั้งในเพศผู้และเพศเมีย รายดังกล่าวห้ามใช้วิธีจี้อย่างเด็ดขาด แต่ต้องใช้ทางเคมีบำบัด หรือการผ่าตัดเอาก้อนนั้นออกไป และโอกาสเกิดการแพร่กระจายเข้าสู่ต่อมน้ำเหลืองสูงมาก การพยากรณ์โรคในรายดังกล่าวจึงไม่ดีเลย สุนัขมักเสียชีวิตในเวลารวดเร็ว
Picture 3: ภาพบริเวณก้นสุนัขที่มีปัญหา
Picture 4: ภาพขณะทำการรักษาสุนัขที่มีปัญหา Perineal Hernia
Picture 5: ภาพเครื่องมือที่ใช้ในการรักษา
|
